Kjarnavopn
Kjarnavopn eru gereyðingarvopn. Um 200.000 manns féllu af völdum þeirra í árásunum gegn Hiroshima og Nagasaki í heimsstyrjöldinni síðari, nær allir almennir borgarar.
Ísland heimilar ekki staðsetningu kjarnavopna á Íslandi eða flutning þeirra um íslenskt yfirráðasvæði. Sem aðildarríki að samningnum um bann við útbreiðslu kjarnavopna (NPT) styður Ísland útrýmingu allra kjarnavopna.
Langflest kjarnavopn eru í höndum Bandaríkjanna og Rússlands. Hin kjarnaveldin, sem eru viðurkennd sem slík á grundvelli samningsins um bann við útbreiðslu kjarnavopna (NPT), eru Bretland, Frakkland og Kína. Öll fimm eru með föst sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Til viðbótar hafa fjögur ríki, sem standa utan NPT-samningsins, komið sér upp kjarnavopnum, Indland, Pakistan og Norður-Kórea, en Ísrael hvorki játar eða neitar kjarnavopnaeign.
Ákvarðanir um fækkun kjarnavopna hafa bæði verið teknar einhliða og með samningum milli Bandaríkjanna og Rússlands. Þessi ríki hafa minnkað kjarnavopnaeign sína um helming síðan Kaldastríðinu lauk, en þau búa samt yfir um 27.000 kjarnaoddum.
Bandaríkin og Sovétríkin gerðu INF-samninginn (Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty) í desember 1987, en mikilvægur áfangi náðist í þeim samningaviðræðum á leiðtogafundi Reagans Bandaríkjaforseta og Gorbachevs, leiðtoga Sovétríkjanna, í Reykjavík 11. október 1986. Óvíst er með framtíð samningsins eftir að þáv. forseti Rússlands, Vladimir Putin, lýsti efasemdum um gagnsemi hans í febrúar 2007.
Bandaríkin og Sovétríkin sömdu um að fækka kjarnavopnum sínum um tvo þriðju hluta með START 1-samningnum (Strategic Arms Reduction Treaty I) frá 31. júlí 1991. Hann rennur út 2009, en Bandaríkin og Rússland hafa lýst því yfir að hann verði endurbættur og framlengdur.
Samningurinn um allsherjarbann við tilraunum við kjarnavopn (Comprehensive Test Ban Treaty - CTBT) var gerður 24. september 1996. Ísland er aðili að samningnum, en hann hefur enn ekki tekið gildi. Ísland styður gerð samnings um bann við framleiðslu kleyfra efna til kjarnavopnaframleiðslu (Fissile Material Cut-off Treaty - FMCT).
Bandaríkin og Rússland gerðu SORT-samninginn (Strategic Offensive Reductions Treaty) í maí 2002. Hann kveður á um fækkun kjarnavopna, en í honum eru ekki ákvæði um eyðingu þeirra eða eftirlit. Hann rennur út 2012.
Norður-Atlantshafsbandalagið hefur aðgang að kjarnavopnum til þess að fæla gegn hugsanlegum stríðsárásum á aðildaríkin, hvort heldur er með kjarnavopnum, efnavopnum, lífefnavopnum eða hefðbundnum vopnum. Kjarnavopnin hafa fremur pólitíska þýðingu en hernaðarlega þar sem nánast er óhugsandi að þeim verði nokkurn tímann beitt.
Tenglar
NPT | CTBT | FMCT | UNODA | NATO | START | SORT | INF
Uppfært: 05/09 | Athugsemdir sendist hér | Skammstafanir