Afvopnunarmál
Afvopnunarmál
Afvopnunarmál í víðum samhengi taka til fækkunar eða eyðingar hergagna eða vopnategunda (disarmament), takmarkana á hergögnum í magni eða tegundum (arms control) og aðgerða gegn útbreiðslu hergagna eða vopna (non-proliferation).
Þær vopnategundir sem um ræðir eru annars vegar hefðbundin vopn og hins vegar gereyðingarvopn og burðarkerfi þeirra. Gereyðingarvopn eru kjarnavopn, efanvopn og lífefnavopn.
Árangur í afvopnunarmálum er mikilvæg forsenda þess að árangur náist á öllum þessum sviðum. Helstu ástæður þess eru:
- Grundvallar mannréttindi verða ekki tryggð nema fólk búi við lágmarksöryggi, en talið er að hálf milljón manns deyi á ári hverju í heiminum af völdum smá- og léttvopna.
- Árangur í þróunarsamvinnu verður ætíð takmarkaður ef öryggisumhverfið er ótryggt, en ómældur fjöldi óbreyttra borgara deyr af völdum jarðsprengja og klasasprengja í þróunarlöndum á ári hverju.
- Afvopnunarmál skipa stóran sess í friðsamlegri lausn deilumála, hvort sem um ræðir fækkun vopna og herja eða trausvekjandi aðgerðir.
Margir samningar á sviði afvopnunarmála teljast hluti af mannúðarlögum, t.d. samningar sem banna notkun jarðsprengja, geislavopna, eldvarpa o.s.frv.
Ítarefni
- Helstu skjöl og stofnanir á sviði afvopnunarmála (Word-skjal)
- Nokkrir samningar um afvopnunarmál (Excel-skjal, 22Kb)